İşyerinde Lityum Batarya Güvenliği: Şarj Alanları, Depolama ve 2026 Taşıma Kuralları

Forkliftler ve transpaletler, el aletleri, dizüstü bilgisayarlar, elektrikli scooterlar ve enerji depolama sistemleri sayesinde işyerlerinde onlarca, hatta yüzlerce lityum-iyon batarya bulunabiliyor. Bu bataryaların şarj edildiği ve depolandığı alanlar, doğru düzenlenmediğinde işletmenin en büyük yangın risklerinden birine dönüşebilir. Bu yazıda işyerlerinde batarya şarj alanlarının düzenlenmesini, bataryaların depolanmasını, hasarlı bataryalarla ne yapılacağını ve 2026’da yürürlüğe giren taşıma kurallarını ele alıyoruz.

Yazı, “2026 Lityum ve Sodyum-İyon Batarya Düzenlemeleri: Güvenlik, Lojistik ve Yangın Yönetimi” sunumundan, güncel uluslararası kaynaklardan ve Türk mevzuatından yararlanılarak hazırlanmıştır.

Mevzuat Durumu

Türk iş sağlığı ve güvenliği ve yangın mevzuatında lityum-iyon bataryaların şarjı ve depolanması için özel bir düzenleme bulunmuyor. Bu nedenle batarya riskleri işyerinin risk değerlendirmesinde ayrıca ele alınmalı; genel yangın, elektrik ve patlamadan korunma kuralları uygulanmalıdır:

• Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik’e göre elektrik dağıtım odaları ve jeneratör odaları gibi yangın riski taşıyan teknik hacimler yangın kompartımanı olarak ayrılır; merkezi batarya ünitesi odalarında acil aydınlatma zorunludur.
• Kurşun-asit akülerin (örneğin forklift aküleri) şarjı sırasında patlayıcı hidrojen gazı çıkar. Bu alanlar, Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik kapsamında değerlendirilmeli; gerekiyorsa bölge sınıflandırması yapılmalı, patlamadan korunma dokümanı hazırlanmalı ve kıvılcım çıkarmayan ekipman kullanılmalıdır. Akü odalarının teknik şartları Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği’nde düzenlenir.

Şarj Alanları

• Ayrı bir alan belirleyin: Forklift, transpalet ve diğer büyük bataryaların şarjı için yanıcı malzemelerden, depolanan ürünlerden ve kaçış yollarından uzak, mümkünse yangına dayanıklı bölmelerle ayrılmış bir alan belirleyin.
• Kaçış yollarında şarj yapmayın: Koridor, merdiven sahanlığı ve acil çıkışların yakınında batarya şarj edilmemelidir; bir batarya yangını kaçış yolunu dakikalar içinde kullanılamaz hâle getirir.
• Doğru şarj cihazı: Yalnızca üreticinin önerdiği, orijinal ya da uyumlu şarj cihazlarını kullanın. Uyumsuz şarj cihazları aşırı şarja yol açabilir.
• Gözetimsiz şarj: Özellikle elektrikli scooter ve bisiklet bataryalarını gece boyunca ya da işyeri kapalıyken gözetimsiz şarj etmekten kaçının.
• Algılama: Şarj alanlarında duman ve ısı algılama bulunmalı; büyük alanlarda gaz algılama sistemleri değerlendirilmelidir.
• Havalandırma: Şarj alanı iyi havalandırılmalıdır; kurşun-asit akülerde bu, hidrojen birikmesini önlemek için zorunludur.
• Söndürme: Şarj alanının yakınında, risk değerlendirmesine göre seçilmiş uygun söndürme ekipmanı bulunmalıdır.

Depolama

• Bataryaları serin, kuru ve doğrudan güneş ışığı almayan bir yerde saklayın.
• Bataryaları yanıcı malzemelerin, ambalajların ve ahşap paletlerin yakınında depolamayın.
• Kutup başlarının birbirine ya da metal nesnelere temas ederek kısa devre yapmasını önleyin; gerekirse uçları bantlayın ya da orijinal ambalajında saklayın.
• Uzun süre depolanacak bataryaları tam dolu değil, kısmen şarjlı hâlde saklayın.
• Büyük miktarda batarya depolanıyorsa depoyu yangın kompartımanı olarak ayırmayı ve otomatik söndürme sistemini değerlendirin.

Hasarlı Bataryalar

Düşürülmüş, ezilmiş, delinmiş, şişmiş, aşırı ısınmış ya da suya maruz kalmış bataryalar her an termal kaçağa girebilir.

1. Hasarlı bataryayı derhal kullanımdan ve şarjdan çıkarın.
2. Yanıcı malzemelerden uzak, mümkünse açık havada ya da yanmaz bir kap içinde (örneğin kum doldurulmuş metal bir kap) karantinaya alın.
3. Bataryayı söküp onarmaya çalışmayın.
4. Hasarlı ve atık bataryaları yetkili atık toplama ve geri dönüşüm firmalarına teslim edin; genel çöpe atmayın. Atık bataryaların yönetimi çevre mevzuatına tabidir.

Sigorta: “Risk Değişikliği”

İşyerine batarya şarj istasyonları eklemek, depoda lityum-iyon batarya ya da bataryalı ürün stoklamaya başlamak işletmenin yangın risk profilini değiştirir. Birçok sigorta poliçesinde, riski artıran bu tür değişikliklerin sigortacıya bildirilmesini öngören hükümler bulunur. Bildirim yapılmazsa bir yangın sonrasında tazminat sorunu yaşanabilir. Bu nedenle bu tür değişiklikleri sigorta şirketinizle paylaşın ve risk değerlendirmenizi güncelleyin.

2026 Taşıma Kuralları

Lityum bataryalar taşımacılıkta tehlikeli madde sayılır ve UN numaralarıyla sınıflandırılır. Lojistik ve sevkiyatla uğraşan işletmelerin bilmesi gereken başlıca güncel değişiklikler şunlardır:

Hava kargoda şarj durumu kuralı: Tek başına gönderilen lityum-iyon bataryalar (UN 3480) için hava kargoda en fazla yüzde 30 şarj durumu kuralı zaten uygulanıyordu. 1 Ocak 2026’dan itibaren bu sınır, ekipmanla birlikte paketlenmiş lityum-iyon bataryalar (UN 3481, Paketleme Talimatı 966) için de zorunlu hâle geldi. Ekipmanın içine takılı bataryalar için ise öneri niteliğinde kalmaya devam ediyor. Bataryalı araçlar için de ayrı şarj durumu kuralları bulunuyor.

Sevkiyat öncesinde bataryaların şarj seviyesinin doğrulanması ve belgelenmesi, etiketleme sistemlerinin yeni UN numaralarına göre güncellenmesi gerekir. Ayrıntılar için güncel IATA Tehlikeli Maddeler Yönetmeliği’ne ve taşıyıcınızın kurallarına başvurun.

Eğitim

Çalışanlar; bataryaların doğru şarj ve depolanmasını, hasarlı bataryanın nasıl tanınacağını, termal kaçağın erken işaretlerini (şişme, tıslama, koku, duman) ve batarya yangınında yapılacakları bilmelidir. Batarya yangını senaryosu acil durum planına ve tatbikatlara eklenmelidir.

İşyeri Batarya Güvenliği Kontrol Listesi

• Batarya riskleri risk değerlendirmesinde ayrıca ele alındı mı?
• Şarj alanı yanıcı malzemelerden ve kaçış yollarından ayrıldı mı?
• Yalnızca uygun şarj cihazları kullanılıyor mu?
• Şarj ve depolama alanlarında duman ve ısı algılama var mı?
• Kurşun-asit akü şarj alanlarında havalandırma ve patlamadan korunma önlemleri alındı mı?
• Hasarlı bataryalar için karantina alanı ve prosedürü var mı?
• Atık bataryalar yetkili firmalara teslim ediliyor mu?
• Sigorta şirketi batarya ile ilgili değişikliklerden haberdar edildi mi?
• Sevkiyatlarda şarj durumu ve UN etiketleme kuralları uygulanıyor mu?
• Çalışanlar batarya yangını konusunda eğitildi mi?