Her işyeri, acil durumlarda müdahale edecek ekipler oluşturmak zorundadır. Ancak “ekipte kaç kişi olmalı?”, “ilkyardımcı sayısı nasıl hesaplanır?” ve “ekiplere eğitimi kim verir?” soruları sıkça karıştırılır. Bu yazıda İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik ve İlkyardım Yönetmeliği’ne göre acil durum ekiplerinin nasıl hesaplanacağını, Bakanlık rehberindeki örnek üzerinden adım adım gösteriyoruz.
Yazı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü’nün “Acil Durum Planı Hazırlama Rehberi”nden (2024 güncellemesi) yararlanılarak hazırlanmıştır.
Hangi Ekipler Kurulur?
Yönetmeliğin 11. maddesine göre işyerlerinde dört ayrı ekip oluşturulur:
| Ekip | Başlıca görevleri |
|---|---|
| Söndürme ekibi | İtfaiyeye adres, saat ve yangının türüyle bildirim yapmak, yangına müdahale etmek, alanı güvenlik şeridiyle çevirmek, itfaiye ve ambulansın yolunu açmak, söndürme sonrası temizlik ve raporlamaya katılmak |
| Kurtarma ekibi | Kendi can güvenliğini tehlikeye atmadan arama ve kurtarma yapmak, yaralıları ilk yardım bölgesine taşımak, öncelikli eşyaları çıkarmak, itfaiyeye yardım etmek, özel politika gerektiren gruplara tahliyede refakat etmek |
| Koruma ekibi | Panik ve kargaşayı önlemek, ekipler arası koordinasyonu sağlamak, sayımı yürütmek, resmî kurumlara bilgi vermek |
| İlk yardım ekibi | İlk müdahaleyi yapmak, en yakın sağlık kuruluşuna sevki sağlamak, gelen sağlık ekiplerine yardımcı olmak |
Her ekip için bir ekip başı ve ekipler arasında koordinasyonu sağlayacak bir koordinatör belirlenir. Ekip üyelerinin yedeklerinin de belirlenmesi, vardiya ve izin dönemlerinde ekiplerin eksik kalmamasını sağlar.
Kaç Kişi Gerekir?
Söndürme, Kurtarma ve Koruma Ekipleri
Yönetmeliğe göre bu üç ekibin her biri için ayrı ayrı, en az şu sayıda destek elemanı görevlendirilir:
| Tehlike sınıfı | Her ekip için |
|---|---|
| Az tehlikeli | Her 50 çalışana kadar 1 kişi |
| Tehlikeli | Her 40 çalışana kadar 1 kişi |
| Çok tehlikeli | Her 30 çalışana kadar 1 kişi |
Çalışan sayısı 10’dan az olan işyerlerinde bu üç ekibin tamamı için en az bir kişinin destek elemanı olarak görevlendirilmesi yeterlidir.
İlk Yardım Ekibi
İlk yardım ekibinin büyüklüğü İlkyardım Yönetmeliği’nin 19. maddesine göre belirlenir:
| Tehlike sınıfı | İlkyardımcı sayısı |
|---|---|
| Az tehlikeli | Her 20 çalışan için 1 |
| Tehlikeli | Her 15 çalışana kadar 1 |
| Çok tehlikeli | Her 10 çalışana kadar 1 |
Hesaplama Örneği
Bakanlık rehberindeki örnek: çok tehlikeli sınıftaki bir inşaat işyeri, 65 çalışan.
| Ekip | Hesap | Sonuç |
|---|---|---|
| Söndürme ekibi | Her 30 çalışana kadar 1 kişi: 1-30, 31-60, 61-65 | 3 kişi |
| Kurtarma ekibi | Aynı hesap | 3 kişi |
| Koruma ekibi | Aynı hesap | 3 kişi |
| İlk yardım ekibi | Her 10 çalışana kadar 1 kişi: 65 ÷ 10 = 6,5, yukarı yuvarlanır | 7 kişi |
“Kadar” ifadesine dikkat: “Her 30 çalışana kadar 1 kişi” ifadesi, 30’un her başlayan katı için bir kişi gerektiği anlamına gelir. 61 çalışan için 2 değil, 3 kişi gerekir. Hesaplamada küsurat her zaman yukarı yuvarlanır.
Başka Örnekler
| İşyeri | Söndürme / Kurtarma / Koruma (her biri) | İlk yardım |
|---|---|---|
| Az tehlikeli, 8 çalışan | Üç ekip için toplam en az 1 kişi | 1 |
| Az tehlikeli, 120 çalışan | 3 | 6 |
| Tehlikeli, 90 çalışan | 3 | 6 |
| Çok tehlikeli, 25 çalışan | 1 | 3 |
Bunlar asgari sayılardır. Vardiyalı çalışılan işyerlerinde her vardiyada yeterli ekip üyesi bulunacak şekilde planlama yapılmalıdır.
Ekiplerin Eğitimi Kim Tarafından Verilir?
- İlk yardım ekibi: İlkyardım Yönetmeliği’ne göre yetkilendirilmiş ilk yardım eğitim merkezlerinden eğitim alır ve ilkyardımcı belgesi edinir.
- Söndürme, kurtarma ve koruma ekipleri: Eğitimi iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ya da işveren verebilir; eğitim imzalı olarak belgelendirilir. Ayrıca AFAD, itfaiyeler, belediyeler, üniversiteler, meslek kuruluşları ve işçi, işveren ve kamu kurumlarının vakıfları da bu eğitimleri verebilir.
Ekip eğitimlerinin teorik bilginin yanı sıra söndürücü kullanımı, arama-kurtarma ve sedyeyle taşıma gibi uygulamaları da içermesi gerekir.
Ekip Listesinde Neler Yer Alır?
Yönetmeliğin Ek-1’indeki örnek forma göre her ekip için ayrı bir tablo hazırlanır. Tabloda sıra numarası, adı soyadı, sorumluluk alanı, ekipteki görevi (ekip başı, ekip personeli ya da koordinatör), iş, ev ve cep telefonları ile imza bulunur.
Sıkça Sorulan Sorular
Acil durum ekibi kaç kişi olmalıdır?
Söndürme, kurtarma ve koruma ekiplerinin her biri için az tehlikeli işyerlerinde her 50, tehlikeli işyerlerinde her 40, çok tehlikeli işyerlerinde her 30 çalışana kadar en az bir kişi görevlendirilir. İlk yardım ekibi İlkyardım Yönetmeliği’ne göre hesaplanır.
65 çalışanlı çok tehlikeli işyerinde kaç ekip üyesi gerekir?
Bakanlık rehberindeki örneğe göre söndürme, kurtarma ve koruma ekiplerinin her birinde 3, ilk yardım ekibinde 7 kişi gerekir.
10’dan az çalışanı olan işyerinde ekip nasıl kurulur?
Söndürme, kurtarma ve koruma ekiplerinin tamamı için en az bir destek elemanı görevlendirilmesi yeterlidir. İlk yardım için de ilkyardımcı görevlendirilir.
Acil durum ekiplerine eğitimi kim verir?
İlk yardım eğitimi yetkili ilk yardım eğitim merkezlerince verilir. Diğer ekiplerin eğitimini iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi, işveren, AFAD, itfaiye, belediye, üniversite ve meslek kuruluşları verebilir.
Sonuç
Acil durum ekiplerinin doğru sayıda kurulması yasal bir zorunluluktur; ancak asıl önemli olan ekip üyelerinin görevlerini bilmesi, eğitimli olması ve her vardiyada hazır bulunmasıdır. Ekiplerin ayrıntılı görevleri için Acil Durum Ekipleri ve Görevleri yazımıza göz atabilirsiniz.
