Ağır Nakliye ve Özel Amaçlı İş Kamyonları: Low-Bed, SPMT, Vidanjör

İş makineleri yalnızca kazı ve kaldırma yapan makinelerden ibaret değildir. Bir rüzgâr türbininin kanadını santrale taşıyan ağır nakliye araçları, limanda dorseleri çeken terminal çekiciler, kanalizasyonu temizleyen vidanjörler, yangına müdahale eden arazözler ve zemin delen sondaj makineleri de iş makinesi sayılır. Bu yazıda ağır nakliye ve özel amaçlı iş kamyonlarını ve bu araçlarla çalışırken dikkat edilmesi gerekenleri ele alıyoruz.

Yazı, Özel Çerkezköy İş Makineleri Kursu’nun “İş Makinelerinin Türleri ve Tanımları” ders sunumundan yararlanılarak hazırlanmıştır.

Ağır Nakliye Araçları

Çekici Tahrikli Ağır Nakliye (Low-Bed)

Tersane, petrol rafinerisi, inşaat, köprü ve rüzgâr, termik, hidroelektrik, nükleer gibi enerji santrallerinde kullanılan ağır yükleri modüler dingil sistemiyle taşıyan; bir çekiciyle çekilen, hidrolik kumandalı araçlardır.

Kendinden Tahrikli Modüler Taşıyıcı (SPMT)

Aynı alanlarda ağır makine ve yüklerin taşınması ve montaj sahasına götürülmesinde kullanılan, kendi motoruyla hareket eden modüler dingilli ağır nakliye araçlarıdır. Modüller yan yana ve arka arkaya birleştirilerek binlerce tonluk yükler taşınabilir.

Terminal Çekici

Liman ve depolama sahalarında arkasına takılan dorseyi çekerek yerini değiştiren iş makinesidir.

Çekme Araçları

Havalimanlarında uçaklardan bagaj ve kargonun alınması ve yüklenmesinde; fabrika, depo ve antrepolarda malzemelerin römorklarla sevk alanına taşınmasında kullanılan, içten yanmalı ya da elektrikli araçlardır.

Araç Kurtarma ve Taşıma Aracı

Arızalı, kazalı ya da başka nedenlerle taşınması gereken araçları tek tek veya birden fazla olarak kaldırıp yükleyen ve başka bir yere taşıyan iş kamyonudur.

Belediye ve Çevre Hizmeti Araçları

Vidanjör ve Kombine Kanal Temizleme Aracı

Kanal yıkama ve atık emme işi yapan, basınçlı su sistemiyle hat içindeki atıkları parçalayıp rögara sürükleyen ve şasi ya da römork üzerinde sızdırmaz bir depolama tankı bulunan iş kamyonudur.

Katı Atık Sıkıştırma Aracı

Çöp konteynerlerini kaldırma sistemine sahip, çöpü yükleyen, sıkıştıran ve boşaltan, şasi ya da römork üzerinde sızdırmaz tankı bulunan iş kamyonudur.

İtfaiye ve Su Arazözü

Hidromotorlar yardımıyla suyu basınçlı hâle getirerek yangın söndürme ya da sulama işlerinde kullanılan iş kamyonudur.

Diğer Özel Amaçlı Makineler

Demir Yolu ve Karada Hareket Eden Ray Bakım Aracı

Özel bir düzenek sayesinde ray tekerleriyle demir yolunda, lastik tekerlekleriyle de karada kullanılabilen bakım ve onarım kamyonlarıdır.

Zemin Delgi Sondaj Makinesi

Çeşitli çap ve derinliklerde yatay ya da dikey delik delen, hidrolik ya da pnömatik sistemli, dizel veya elektrikle çalışan iş makineleridir. Zemin etüdü, kazık, ankraj ve su kuyusu işlerinde kullanılır.

Yol Dışı Personel ve Yük Taşıma Aracı

Golf sahaları, tatil köyleri, hastaneler, limanlar, havalimanları, fabrikalar ile yaya trafiğine açık cadde, park ve meydanlarda hafif yük, yolcu ve hasta taşıma ile güvenlik amacıyla kullanılan, elektrikli ya da içten yanmalı araçlardır.

Bu Araçlarla Çalışırken Güvenlik

Ağır Nakliye

• Taşıma öncesinde güzergâh incelenmeli; köprü, alt geçit, havai hat ve zemin taşıma kapasitesi kontrol edilmelidir.
• Yük, ağırlık merkezine göre dengeli yerleştirilmeli ve uygun bağlama ekipmanlarıyla sabitlenmelidir.
• Karayolunda yapılan özel yük taşımaları için gerekli izinler alınmalı, gerektiğinde eskort araç kullanılmalıdır.

Vidanjör ve Kanal Çalışmaları

• Kanal ve rögarlar kapalı alan sayılır; zehirli gaz (özellikle kükürtlü hidrojen) ve oksijen yetersizliği riski vardır. Kapalı alana girmeden önce gaz ölçümü yapılmalı, havalandırma ve kurtarma ekipmanı hazır bulundurulmalıdır.
• Yüksek basınçlı su hortumları ciddi yaralanmalara yol açabilir; hortum ucu kimseye doğrultulmamalıdır.

Katı Atık Araçları

• Sıkıştırma mekanizması çalışırken hazneye kimse yaklaşmamalı, el ve kol sokulmamalıdır.
• Arka basamakta personel taşınırken araç düşük hızda gitmeli, geri manevra yapılmamalıdır.

Sondaj Makineleri

• Dönen tij ve tokmak çevresinde güvenlik alanı oluşturulmalı; bol ve sarkan giysi giyilmemelidir.
• Delmeden önce yer altı hatları tespit edilmeli; toz ve gürültüye karşı solunum ve kulak koruyucusu kullanılmalıdır.

Bütün bu araçlar, makineye özel operatör belgesi bulunan kişilerce kullanılmalı ve trafiğe çıkılacaksa uygun sınıf sürücü belgesine de sahip olunmalıdır.