Bir acil durumda insanların binayı hızlı ve güvenli bir şekilde terk edebilmesi, büyük ölçüde iyi hazırlanmış bir tahliye planına bağlıdır. Tahliye planı; kaçış yollarını, acil durum ekipmanlarının yerlerini, görevlileri ve toplanma yerini tek bakışta gösteren, işyerinin her katında asılı duran bir yol haritasıdır. Bu yazıda yönetmeliğe göre tahliye planında bulunması gereken bilgileri, planın nereye asılacağını ve toplanma yerinin nasıl seçileceğini ele alıyoruz.
Yazı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü’nün “Acil Durum Planı Hazırlama Rehberi”nden (2024 güncellemesi) yararlanılarak hazırlanmıştır.
Tahliye Planında Neler Bulunmalı?
İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik’in 12. maddesine göre tahliye planında en az şunlar yer almalıdır:
- Acil durum ekipmanlarının (söndürücü, yangın dolabı, alarm butonu vb.) yerleri
- İlk yardım malzemelerinin yerleri
- Kaçış yollarını, toplanma yerlerini ve uyarı sistemlerini gösteren kroki
- Görevlendirilen çalışanların ve yedeklerinin adı, soyadı, unvanı, sorumluluk alanı ve iletişim bilgileri
- Ulusal ve yerel kurum ve kuruluşların acil durum irtibat numaraları
- Kimyasal yayılım ya da parlama-patlama tehlikesi bulunan özel riskli bölümler
- Elektrik ve gaz akışının kesileceği noktalar ve vanaların yerleri
Tahliye Planı Nereye Asılır?
Tahliye planları; işyeri bina ve eklentilerinin giriş ve çıkışlarına ve her kata, çalışanların görüş seviyesine uygun yükseklikte ve kolayca görülebilecek şekilde asılır. Planın asıldığı noktada “Buradasınız” işaretinin bulunması, kişinin kendi konumunu ve en yakın çıkışı hemen bulmasını sağlar.
İyi Bir Tahliye Krokisi İçin İpuçları
- Kroki, asıldığı yerin yönüne göre çizilmeli; kişinin sağı krokide de sağ olmalıdır.
- Kaçış yolları renkli oklarla, alternatif çıkışlar ayrı bir renkle gösterilmelidir.
- Semboller herkesin anlayacağı standart güvenlik işaretlerinden seçilmelidir.
- Kroki güncel olmalı; bina düzeninde yapılan her değişiklikten sonra yenilenmelidir.
Tahliye Yöntemlerinin Belirlenmesi
Yönetmeliğin 10. maddesine göre işveren:
- Çalışanların bulundukları yerden güvenli bir yere gidebilmeleri için tahliye düzenlemelerini planda belirtir ve çalışanlara önceden talimat verir.
- Tahliyeden sonra işyerinde kalmış olabilecek kişileri belirlemek için sayım dahil gerekli kontrolleri yapar.
- Yaşlı, engelli ve gebe çalışanlar ile kreşteki çocuklara tahliye sırasında refakat edilmesi için tedbir alır.
- Müşteri ve ziyaretçi gibi işyerinde bulunabilecek diğer kişileri de hesaba katar.
Kurtarma ekibinin özel görevi: Rehbere göre yaşlı, engelli, gebe çalışanlar ve kreşteki çocuklar gibi özel politika gerektiren gruplara tahliye sırasında refakat etmek kurtarma ekibinin görevleri arasındadır. Bu kişiler ve onlara refakat edecek ekip üyeleri planda önceden belirlenmelidir.
Toplanma Yeri
Toplanma yeri, tahliye edilen herkesin bir araya gelip sayımın yapıldığı güvenli alandır. Rehbere göre toplanma yeri:
- Acil durumların olumsuz etkilerinden etkilenmeyecek uzaklıkta olmalı,
- Bir levha ile işaretlenmeli,
- İşyerindeki bütün kişilerin sığabileceği büyüklükte olmalı,
- Krokide gösterilerek tahliye planına eklenmelidir.
Toplanma Yeri Seçerken Dikkat Edilecekler
- Bina yıkılırsa ya da cam kırılırsa etkilenmeyecek kadar binadan uzak olmalı,
- Elektrik hatları, trafo, gaz tankları ve kimyasal depolardan uzak olmalı,
- İtfaiye ve ambulansın yolunu kapatmamalı,
- Kimyasal yayılım riski olan işyerlerinde rüzgâr yönüne göre alternatif bir toplanma yeri belirlenmelidir.
Tahliye Sırasında Herkesin Bilmesi Gerekenler
- Alarm duyulduğunda işi bırakın, eşya toplamayın.
- Asansörü kullanmayın; merdivenleri kullanın.
- Koşmadan, itişmeden, sağdan yürüyerek çıkın.
- Toplanma yerine gidin ve sayıma katılın; sayım bitmeden ayrılmayın.
- Yetkililer izin vermeden binaya geri dönmeyin.
Kaçış yollarının yapısal şartları için Kaçış Yolları ve Kaçış Merdivenleri yazımıza bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Tahliye planında neler bulunmalıdır?
Acil durum ekipmanlarının ve ilk yardım malzemelerinin yerleri, kaçış yolları ve toplanma yerini gösteren kroki, görevlilerin bilgileri, acil irtibat numaraları, özel riskli bölümler ve elektrik-gaz kesme noktaları bulunmalıdır.
Tahliye planı nereye asılmalıdır?
İşyeri bina ve eklentilerinin giriş-çıkışlarına ve her kata, görüş seviyesine uygun yükseklikte ve görünür şekilde asılmalıdır.
Toplanma yeri nasıl olmalıdır?
Acil durumdan etkilenmeyecek uzaklıkta, levhayla işaretlenmiş, herkesin sığabileceği büyüklükte olmalı ve krokide gösterilmelidir.
Tahliyeden sonra neden sayım yapılır?
İşyerinde kalmış olabilecek kişilerin belirlenmesi ve kurtarma ekiplerinin doğru yönlendirilmesi için yapılır; bu, yönetmeliğin işverene getirdiği bir yükümlülüktür.
İlgili yazı: Engelli ve Yaşlı Çalışanlar.
İlgili yazı: Bomba İhbarı ve Şüpheli Paket.
Sonuç
Tahliye planı, acil bir durumda herkesin aynı anda doğru yöne gitmesini sağlayan ortak bir dildir. Eksiksiz bilgiler içeren, doğru yerlere asılmış, güncel ve tatbikatlarla denenmiş bir tahliye planı, panik yerine düzenli bir tahliyeyi mümkün kılar. Acil durum planının bütün aşamaları için Acil Durum Planı Nasıl Hazırlanır? yazımıza göz atabilirsiniz.
