İşyeri Hekiminin Görevleri, Yetkileri ve Yükümlülükleri: Rehberlik, Sağlık Gözetimi ve Gizlilik

İşyeri hekimi, çalışanları hastalandıktan sonra tedavi eden bir hekim değil; işe bağlı hastalıkları ve kazaları önlemek için çalışan bir koruyucu hekimdir. İşe uygunluğu değerlendirir, çalışma ortamını izler, riskli grupları yakından takip eder, işverene öneriler sunar ve çalışanları eğitir. Bu yazıda işyeri hekiminin görevlerini, yetkilerini ve yükümlülüklerini güncel yönetmeliğe göre anlatıyoruz.

Yazı, ÇSGB İSGGM İş Sağlığı ve Güvenliği Dergisi’nin 18. sayısındaki “İşyeri Hekimliği Bilgi Sistemi” yazısından yararlanılarak hazırlanmış; görev, yetki ve yükümlülükler güncel İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personelinin Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik’e göre yazılmıştır.

İşyeri Hekimi Kimdir?

İşyeri hekimi, işyeri hekimliği eğitimini tamamlayıp Bakanlıkça verilen işyeri hekimliği belgesine sahip olan ve işverence İSG hizmetleri kapsamında görevlendirilen hekimdir. Görevlendirme, işyerinde çalışan bir hekimle doğrudan sözleşme yapılarak veya bir ortak sağlık ve güvenlik biriminden (OSGB) hizmet alınarak yapılır ve İSG-KATİP sistemi üzerinden onaylanır. Görevlendirme süreleri için İş Güvenliği Uzmanı ve İşyeri Hekimi Çalışma Süreleri yazımıza bakabilirsiniz.

Görevleri

1. Rehberlik

• Sağlık gözetimi ve çalışma ortamının gözetimi konusunda işverene rehberlik etmek
• İşyerinin tasarımı, kullanılan maddeler, işin planlanması ve KKD seçimi konularında öneride bulunmak
• Çalışanların sağlığının geliştirilmesi için etkinlikler önermek
• Ergonomik ve psikososyal riskler ile stres faktörleri konusunda araştırma yapmak ve sonuçlarını rehberlikte kullanmak
• Kantin, yemekhane, yatakhane, kreş, emzirme odası, soyunma odası, duş ve tuvaletlerin hijyenini izlemek; beslenme ve içme suyu konusunda tavsiyede bulunmak
• İş kazaları, meslek hastalıkları ve ramak kala olayların nedenlerini araştırmak ve önlem önermek
• Alınması gereken tedbirleri işverene yazılı olarak bildirmek

2. Risk değerlendirmesi

• Risk değerlendirmesi çalışmalarına katılmak, önlemleri önermek ve takip etmek
• Özel politika gerektiren grupları yakın takip ve koruma altına almak: gebe veya emziren kadınlar, 18 yaşından küçükler, meslek hastalığı tanısı veya ön tanısı olanlar, kronik hastalığı olanlar, yaşlılar, engelliler, madde bağımlılığı olanlar ve birden fazla iş kazası geçirmiş olanlar

3. Sağlık gözetimi

• İşe giriş ve periyodik muayeneler hakkında çalışanları bilgilendirmek ve rızalarını almak
• Gece postaları dahil çalışanların sağlık gözetimini yapmak
• Periyodik muayeneleri tehlike sınıfına ve risk değerlendirmesine göre tekrarlamak
• Muayene ve tetkik sonuçlarını yönetmelikteki örnek forma uygun düzenlemek ve işyerinde saklamak
• Meslek hastalığı tanısı veya ön tanısı alan bir çalışan olduğunda, aynı ortamda çalışan diğer çalışanların muayenelerini tekrarlamak
• Sağlık nedeniyle devamsızlıklar ile işyeri tehlikeleri arasında ilişki olup olmadığını araştırmak, gerekirse ortam ölçümü planlamak
• Talep hâlinde işe dönüş muayenesi yapmak, eski işinde çalışması sakıncalı olanlara uygun görev önermek
• Bulaşıcı hastalıkların kontrolü, bağışıklama ve hijyen eğitimleri
• Alt işveren ve geçici iş ilişkisiyle gelen çalışanların sağlık raporlarının süresini kontrol etmek

Muayene süreleri ve kayıtlar için İşe Giriş ve Periyodik Muayeneler yazımıza bakabilirsiniz.

4. Eğitim, bilgilendirme ve kayıt

• Çalışanların İSG eğitimlerinin planlanmasına katılmak, eğitim vermek
• İlk yardım ve acil müdahale hizmetlerini organize etmek
• Genel sağlık, hijyen, bağımlılık yapan maddelerin zararları ve KKD konularında eğitim vermek
• Yıllık çalışma planını ve yıllık değerlendirme raporunu iş güvenliği uzmanıyla birlikte hazırlamak
• Bakanlıkça istenen bilgileri İSG-KATİP üzerinden bildirmek

5. İşbirliği

• Sağlık gözetimi sonuçlarına göre iş güvenliği uzmanıyla birlikte ortam ölçümleri önermek ve değerlendirmek
• İSG kurulu, çalışan temsilcileri ve destek elemanlarıyla işbirliği yapmak
• Meslek hastalığı sağlık kurulu raporu düzenlemeye yetkili hastanelerle işbirliği yapmak, rehabilitasyonu desteklemek
• Talimatların ve çalışma izni prosedürlerinin hazırlanmasına katkı vermek

Yetkileri

• Hayati tehlikenin ciddi ve önlenemez olduğu, acil müdahale gerektiren durumlarda işin durdurulması için işverene başvurmak
• İşyerinin bütün bölümlerinde inceleme ve araştırma yapmak, bilgi ve belgelere ulaşmak, çalışanlarla görüşmek
• İşverenin bilgisi dahilinde ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapmak
• Tam süreli çalışan işyeri hekimleri için yılda beş iş gününe kadar mesleki gelişim etkinliklerine katılmak (bu süre çalışma süresinden sayılır)

Yükümlülükleri: Gizlilik

Gizlilik: İşyeri hekimi, işverenin ve işyerinin meslek sırları, ekonomik ve ticari durumu ile çalışanın kişisel sağlık dosyasındaki bilgileri gizli tutmakla yükümlüdür. 6331 sayılı Kanun da sağlık muayenesi yapılan çalışanın özel hayatı ve itibarının korunması için sağlık bilgilerinin gizli tutulmasını ister. İşverene bildirilen, çalışanın tanısı değil, işe uygun olup olmadığı ve gerekiyorsa çalışma kısıtlamalarıdır.

İşyeri hekimi ayrıca görevini yaparken işin normal akışını mümkün olduğunca aksatmamaya ve verimli çalışma ortamına katkı sağlamaya özen gösterir.

İşyeri Hekimi ile Aile Hekimi Arasındaki Fark

50’den az çalışanı olan az tehlikeli işyerlerinde işe uygunluk raporları aile hekimlerinden veya diğer kamu sağlık kuruluşlarından da alınabilir; ancak işyeri hekiminin ortam gözetimi, risk değerlendirmesi ve eğitim gibi görevleri bu raporla karşılanmış olmaz.

Dijital Kayıt: Bilgi Sistemi Yaklaşımı

Dergideki yazının ana fikri bugün daha da geçerlidir: İşyeri hekiminin muayene, tetkik, ortam ölçümü, iş kazası ve meslek hastalığı verileri sistemli tutulduğunda, sağlık sorunlarının sıklığı ve dağılımı görülebilir; hangi bölümde, hangi işte, hangi etkene karşı önlem alınması gerektiği ortaya çıkar. İyi bir kayıt sistemi:

• Her çalışanın işe giriş bulgularını ve maruziyet geçmişini saklar,
• Periyodik muayene tarihlerini izler ve hatırlatır,
• Odyometri, solunum fonksiyon testi, biyolojik izleme gibi sonuçları zaman içinde karşılaştırır,
• Gebe, genç, kronik hastalığı olan çalışanlar gibi grupları kolayca izler,
• Gizlilik için yalnızca yetkili sağlık personelinin erişimine açıktır.

İşyeri hekiminin rehberlik ettiği stres ve psikososyal riskler için İşyerinde Psikososyal Riskler yazımıza bakabilirsiniz.

İlgili yazı: İşe Dönüş.

İlgili yazı: İşyerinde Alkol ve Madde Kullanımı.

İlgili yazı: OSGB’den Hizmet Alırken.