Türkiye’de yangınların önemli bir bölümü konutlarda çıkıyor ve apartmanlarda bir dairede başlayan yangın, merdiven boşluğu üzerinden bütün binayı tehdit edebiliyor. Apartmanlarda yangın güvenliği; kaç merdiven gerektiğinden merdiven boşluğuna konulan ayakkabılığa, bodrumdaki kazan dairesinden daire içindeki söndürücüye kadar pek çok kurala bağlıdır. Bu yazıda Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik’in konutlar için öngördüğü kuralları, yeni ve mevcut binalar ayrımıyla ele alıyoruz.
Yazı, “Binalarda ve Tesislerde Bütüncül Yangın Güvenliği” sunumundan ve Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik’ten yararlanılarak hazırlanmıştır.
Kaç Merdiven Gerekir?
Konut binalarında kaçış merdiveni sayısı ve özellikleri, binanın yapı yüksekliğine göre belirlenir:
| Yapı yüksekliği | Yeni binalarda kural |
|---|---|
| Bodrum dahil 4 katı geçmeyen konutlar, müstakil, ikiz ve sıra evler | Normal bina merdiveni yeterlidir |
| 21,50 m’den az | Normal bina merdiveni kaçış yolu kabul edilir, ikinci merdiven aranmaz |
| 21,50 – 30,50 m | En az 2 merdiven; en az biri korunumlu olmalı ve her daireden iki merdivene de ulaşılabilmeli |
| 30,50 – 51,50 m | Her ikisi de korunumlu 2 kaçış merdiveni; en az birinde yangın güvenlik holü ya da basınçlandırma |
| 51,50 m’den fazla | Her ikisinde de yangın güvenlik holü bulunan ve basınçlandırılan en az 2 kaçış merdiveni |
Mevcut Binalar
Yönetmelik yürürlüğe girmeden önce yapılmış mevcut konutlar için daha esnek kurallar öngörür:
- Yapı yüksekliği 30,50 m’den az mevcut konutlarda ikinci çıkış aranmaz.
- 30,50 – 51,50 m arasındaki mevcut konutlarda, ana merdivenin korunmuş kaçış merdiveni özelliğine getirilmesi şartıyla tek merdiven yeterlidir; iç merdivenlerde buton ya da algılamayla devreye giren basınçlandırma kurulur.
- 51,50 m’yi aşan mevcut konutlarda, en az biri korunmuş ve basınçlandırılmış iki kaçış merdiveni zorunludur.
Kaçış Mesafeleri
- Daire içinde: Dairenin herhangi bir noktasından daire kapısına mesafe en fazla 20 m, sprinklerli konutlarda en fazla 30 m olabilir.
- Daire kapısından merdivene: Tek yönlü kaçışta en fazla 15 m (sprinklerli 30 m), iki yönlü kaçışta en fazla 30 m (sprinklerli 75 m).
Merdiven Boşluğu Her Zaman Boş Kalmalı
Apartmanlarda en sık görülen ve en tehlikeli ihlal, merdiven boşluğunun eşya deposuna dönüşmesidir. Yönetmeliğe göre kaçış yolları ve ortak merdivenler her an açık ve engelsiz tutulmalıdır.
- Sahanlıklara ayakkabılık, dolap, bisiklet, bebek arabası, saksı ya da karton koymak
- Merdiven boşluğunu ve yangın güvenlik holünü kombi, sayaç ya da klima dış ünitesi için kullanmak
- Yangın kapılarını takozla ya da ipe bağlayarak açık tutmak
- Bodrum ve çatı aralarını yanıcı eşyalarla doldurmak
- Merdiven aydınlatmasının bozuk bırakılması
Neden bu kadar önemli? Yangında ölümlerin çoğu alevden değil dumandan olur. Merdiven boşluğu dumanın yukarı yükseldiği bir bacaya dönüşür. Sahanlıktaki eşyalar hem yangın yükünü artırır hem de karanlıkta ve dumanda kaçan insanların önünü keser. Ayrıntılar için Yangında Duman ve Zehirli Gazlar yazımıza bakabilirsiniz.
Bodrum Katlar, Kazan Dairesi ve Otopark
- Bodrum katları depo, otopark ya da ticari amaçla kullanılan konutlarda, ortak kaçış merdiveninin önüne yangın güvenlik holü yapılmalıdır.
- LPG kullanılan kazan daireleri bodrum katlarda yapılamaz ve bodrumda LPG tüpü bulundurulamaz. LPG havadan ağırdır, bodrumda birikerek patlamaya yol açabilir.
- Bodrumdaki kapalı otoparkın toplam alanı 600 m²’yi aşıyorsa sprinkler ve yangın dolabı, 2000 m²’yi aşıyorsa mekanik duman tahliyesi zorunludur.
Yangın Sistemleri Hangi Konutlarda Zorunlu?
| Sistem | Konutlarda zorunluluk |
|---|---|
| Otomatik sprinkler | Yapı yüksekliği 51,50 m’yi geçen konutlar |
| Otomatik yangın algılama | Yapı yüksekliği 51,50 m’yi geçen konutlar |
| Yangın ihbar butonu | Yüksek konut binaları |
| Yangın dolabı | Yüksek binalar |
| Acil durum aydınlatması | Yüksek konutlar ve zemin altında 50 ya da daha fazla kullanıcısı olan bölümler |
| Acil durum asansörü | Yapı yüksekliği 51,50 m’yi geçen konutlar |
Yönetmelikte “yüksek bina”, bina yüksekliği 21,50 m’den veya yapı yüksekliği 30,50 m’den fazla olan binadır.
Dairede ve Ortak Alanda Söndürücü
- Yönetmeliğe göre kat kaloriferi bulunan ya da gazyağı kullanılan dairelerde en az bir adet 6 kg ABC kuru kimyevi tozlu söndürücü bulundurulmalıdır.
- Apartmanların ortak alanlarında, her 500 m² için bir adet 6 kg kuru kimyevi tozlu söndürücü bulunmalıdır.
- Zorunlu olmasa da her evde bir söndürücü, mutfakta bir yangın battaniyesi ve yatak odası koridorunda bir duman dedektörü bulundurmak, can kaybını önlemenin en ucuz yoludur.
Söndürücünün nasıl kullanılacağı için Yangın Söndürme Cihazı Nasıl Kullanılır? yazımıza göz atabilirsiniz. Evlerde en sık görülen yangın nedenleri için Elektrik, Soba, Kazan ve Doğalgaz Kaynaklı Yangınlar yazımız yol gösterir.
Apartman Yöneticileri İçin Kontrol Listesi
- Merdiven boşluğu ve sahanlıklar eşyalardan tamamen arındırıldı mı?
- Merdiven aydınlatması ve varsa acil aydınlatma çalışıyor mu?
- Yangın kapıları kapalı tutuluyor ve kendiliğinden kapanıyor mu?
- Bodrumda LPG tüpü ve yanıcı eşya birikimi var mı?
- Kazan dairesinin kapısı kapalı ve içi depo olarak kullanılmıyor mu?
- Ortak alan söndürücüleri yerinde ve yıllık kontrolleri yapılmış mı?
- Bina girişi ve çevresi itfaiye aracının yanaşmasına uygun mu, park edilmiyor mu?
- Sakinler yangında merdiveni kullanmaları, asansöre binmemeleri gerektiğini biliyor mu?
Sıkça Sorulan Sorular
Apartmanda kaç yangın merdiveni olmalı?
Yapı yüksekliği 21,50 m’den az konutlarda normal bina merdiveni yeterlidir. 21,50 m’yi aşan yeni konutlarda en az iki merdiven gerekir; yükseklik arttıkça merdivenlerin korunumlu olması, yangın güvenlik holü ve basınçlandırma şartları eklenir.
Apartman merdivenine ayakkabılık konulabilir mi?
Hayır. Yönetmeliğe göre kaçış yolları ve ortak merdivenler her an açık ve engelsiz tutulmalıdır; sahanlıklara eşya konulamaz.
Evde yangın söndürücü bulundurmak zorunlu mu?
Kat kaloriferi bulunan ya da gazyağı kullanılan dairelerde en az bir adet 6 kg ABC tozlu söndürücü bulundurmak zorunludur. Diğer evlerde zorunlu değildir, ancak kesinlikle önerilir.
Bodrumda LPG tüpü bulundurulabilir mi?
Hayır. LPG kullanılan kazan daireleri bodrum katlarda yapılamaz ve bodrumda LPG tüpü bulundurulamaz.
Sonuç
Apartmanlarda yangın güvenliği, binanın tasarımıyla başlar ama sakinlerin günlük davranışlarıyla sürer. Boş tutulan merdivenler, kapalı yangın kapıları, bodrumda LPG bulundurulmaması, çalışan aydınlatma ve evde bir söndürücü, bir daire yangınının bina felaketine dönüşmesini önler. Konaklama tesislerindeki kurallar için Otellerde Yangın Güvenliği yazımıza göz atabilirsiniz.
