Bir asansöre binerken kabinin içindeki ya da kat girişindeki renkli etikete hiç dikkat ettiniz mi? Yeşil, mavi, sarı ya da kırmızı olan bu etiket, asansörün son periyodik kontrolünde güvenli bulunup bulunmadığını gösterir. Bu yazıda asansör etiket renklerinin anlamını, kusurların giderilme sürelerini, periyodik kontrol ve aylık bakım kurallarını ve bina sorumlusunun yükümlülüklerini ele alıyoruz.
Yazı, Boğaziçi Yönetim’in (İstanbul Büyükşehir Belediyesi) Ocak 2026 tarihli “Asansörlerde İş Sağlığı ve Güvenliği” konulu İSG Bülteni’nden, Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği’nden ve Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliği’nden yararlanılarak hazırlanmıştır.
Asansör Periyodik Kontrolü Nedir?
Bina asansörleri, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliği’ne göre yılda bir periyodik kontrolden geçirilir. Kontrolü, ilgili idare (belediye) adına yetkilendirilmiş A tipi muayene kuruluşları yapar. Kontrol sonunda asansöre, bulunan uygunsuzlukların ağırlığına göre renkli bir etiket yapıştırılır.
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği de işyerlerindeki bina asansörlerinin periyodik kontrollerinin bu yönetmeliğe göre yapılacağını hükme bağlar. Yük asansörleri, servis asansörleri ve yürüyen merdivenler için ise azami kontrol süresi, standartlarda aksi belirtilmedikçe bir yıldır.
Asansör Etiket Renkleri ve Anlamları
| Etiket | Anlamı | Ne yapılmalı? |
|---|---|---|
| Yeşil | Kusursuz | Asansör uygun ve güvenlidir. |
| Mavi | Hafif kusurlu | Asansör kullanılabilir; uygunsuzluklar bir sonraki periyodik kontrole kadar giderilmelidir. |
| Sarı | Kusurlu | Uygunsuzluklar bina sorumlusu tarafından en fazla 120 gün içinde giderilmelidir. |
| Kırmızı | Güvensiz | Asansörün kullanılmasına izin verilmez; bina sorumlusu en fazla 60 gün içinde güvenli hâle getirilmesini sağlamalıdır. |
Kırmızı etiketli asansör kullanılmaz. Süre sonunda A tipi muayene kuruluşu takip kontrolü yapar. Sarı etiketli asansörde de süre içinde giderilmeyen uygunsuzluklar takip kontrolünde tespit edilir. Eksikler giderilmezse ilgili idare asansörü mühürleyerek hizmetten men edebilir.
Aylık Bakım
Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği’ne göre asansörün bakımı, monte eden firma ya da yetkili servisi tarafından ayda en az bir kez yapılır. Bakım; yağlama ve temizlik, kontroller, ayarlamalar, kurtarma çalışmaları ve kullanımdan kaynaklanan aşınmış parçaların onarımı ya da değiştirilmesini kapsar. Yapılan işlemler bakım föyüyle kayıt altına alınır ve bir nüshası bina sorumlusuna verilir.
Periyodik kontrol ile aylık bakım birbirinden farklıdır: bakımı servis firması yapar, periyodik kontrolü ise bağımsız A tipi muayene kuruluşu yapar ve asansörün güvenli olup olmadığına karar verir.
Bina Sorumlusunun Yükümlülükleri
Yönetmeliğe göre bina sorumlusu (bina sahibi, yönetici ya da işveren):
- Yetkili servisle bakım sözleşmesi imzalar, bakımı yaptırır ve bakım ücretini öder.
- Asansörün güvenli çalışmasını ve engelli erişilebilirliğini sağlar.
- Tehlikeli bir durum gördüğünde bakım firmasına bildirir ve firma müdahale edene kadar gerekli güvenlik önlemlerini alır.
- Bakım firmasının bildirdiği riskleri giderecek güvenli hâle getirme çalışmalarını yaptırır.
- Bakım föylerini saklar ve asansör kimlik etiketinin korunmasını sağlar.
- Bakım sözleşmesi dışındaki üçüncü kişilerin asansöre müdahalesine izin vermez.
- Periyodik kontrolü yaptırır; sarı ve kırmızı etiketteki uygunsuzlukları süresi içinde giderir.
Mahsur Kalan Yolcunun Kurtarılması
Kabinde mahsur kalma, asansörlerde en sık yaşanan olaylardan biridir. Yönetmeliğe göre yetkili servis, bina sorumlusunun belirlediği kişilere yılda en az bir kez kurtarma eğitimi verir ve bunu tutanakla kayıt altına alır. Kurtarma talimatı, kurtarma yapacak kişilerin kolayca görebileceği bir yerde bulundurulur. Eğitim almamış kişiler kurtarma işlemi yapmamalıdır.
Asansörde Mahsur Kalırsanız
- Sakin olun; asansör kabinlerinde havalandırma açıklıkları bulunur.
- Kabindeki alarm ya da acil çağrı butonuna basın ve kabinde yazan acil durum numarasını arayın.
- Kapıları zorla açmaya, kabinden çıkmaya ya da tırmanmaya çalışmayın.
- Kurtarma ekibinin talimatlarını bekleyin.
Yangın ve Depremde Asansör
Yangında ve depremde asansör kullanılmamalıdır; elektrik kesilebilir, kabin katlar arasında kalabilir ve asansör kuyusu dumanla dolabilir. Tahliye için merdivenler kullanılmalıdır.
Asansör Güvenliği Kontrol Listesi
- Asansörün son periyodik kontrol etiketi yeşil ya da mavi mi?
- Sarı veya kırmızı etiketteki uygunsuzluklar için süre takip ediliyor mu?
- Kırmızı etiketli asansör kullanıma kapatıldı mı?
- Yetkili servisle güncel bakım sözleşmesi var mı?
- Aylık bakım föyleri düzenli olarak alınıp saklanıyor mu?
- Kurtarma eğitimi yılda bir verildi ve kayıt altına alındı mı?
- Kurtarma talimatı görünür bir yerde mi?
- Kabindeki alarm butonu ve acil iletişim sistemi çalışıyor mu?
- Makine dairesi kilitli ve yetkisiz girişe kapalı mı?
- Yük asansörlerinde “insan taşınmaz” uyarısı var mı?
Sıkça Sorulan Sorular
Asansörde kırmızı etiket ne demek?
Kırmızı etiket, asansörün periyodik kontrolde güvensiz bulunduğunu gösterir. Asansörün kullanılmasına izin verilmez ve bina sorumlusu en fazla 60 gün içinde güvenli hâle getirilmesini sağlamalıdır.
Sarı etiketli asansör kullanılabilir mi?
Sarı etiket kusurlu anlamına gelir. Uygunsuzlukların en fazla 120 gün içinde giderilmesi gerekir.
Mavi etiket ne anlama gelir?
Mavi etiket hafif kusurlu demektir. Asansör kullanılabilir; uygunsuzluklar bir sonraki periyodik kontrole kadar giderilmelidir.
Asansör bakımı ne sıklıkla yapılır?
Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği’ne göre ayda en az bir kez, monte eden firma ya da yetkili servisi tarafından yapılır. Periyodik kontrol ise yılda bir yapılır.
Sonuç
Asansör etiketleri, bir asansörün güvenli olup olmadığını herkesin anlayabileceği şekilde gösterir. Aylık bakımın aksatılmaması, yıllık periyodik kontrolün yaptırılması, sarı ve kırmızı etiketteki uygunsuzlukların süresinde giderilmesi ve kurtarma eğitimlerinin verilmesi bina sorumlusunun temel görevleridir. Asansörlerde çalışan temizlik ve bakım personelinin güvenliği için Asansörlerde Temizlik ve Bakımda İş Güvenliği yazımıza göz atabilirsiniz.
