İş sağlığı ve güvenliği yalnızca işverenin ve uzmanların değil, çalışanların da katılımıyla yürür. 6331 sayılı Kanun bu katılımı iki yolla sağlar: çalışanları temsil eden çalışan temsilcileri ve işveren, profesyoneller ve çalışanların bir araya geldiği İSG kurulları. Bu yazıda kaç çalışan temsilcisi seçilmesi gerektiğini, İSG kurulunun hangi işyerlerinde kurulduğunu, kimlerden oluştuğunu ve nasıl çalıştığını ele alıyoruz.
Yazı, FSL İş Güvenliği Uzmanlığı Eğitim Kurumu’nun “İş Sağlığı ve Güvenliği Rehberi” kitapçığından, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’ndan ve İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulları Hakkında Yönetmelik’ten yararlanılarak hazırlanmıştır.
Çalışan Temsilcisi Kaç Kişi Olmalı?
6331 sayılı Kanun’a göre işveren, çalışan sayısına göre aşağıdaki sayıda çalışan temsilcisi görevlendirir:
| Çalışan sayısı | Temsilci sayısı |
|---|---|
| 2 – 50 | 1 |
| 51 – 100 | 2 |
| 101 – 500 | 3 |
| 501 – 1000 | 4 |
| 1001 – 2000 | 5 |
| 2001 ve üzeri | 6 |
Birden fazla temsilci bulunan işyerlerinde temsilciler arasından bir baş temsilci belirlenir. Temsilciler seçimle belirlenir; seçimle belirlenemiyorsa işveren atar. İşyerinde yetkili sendika varsa, sendika temsilcileri çalışan temsilcisi olarak görev yapar.
Çalışan Temsilcisinin Hakları ve Görevi
- İşverenden tehlikenin kaynağının giderilmesi ya da riskin azaltılması için önlem alınmasını isteme ve öneride bulunma hakkı vardır.
- Risk değerlendirmesi ekibinde yer alır.
- Görevi nedeniyle haklarında herhangi bir kısıtlama yapılamaz.
- Görevlerine ilişkin özel eğitim almaları gerekir.
İSG Kurulu Hangi İşyerlerinde Kurulur?
50 ve daha fazla çalışanın bulunduğu ve 6 aydan fazla süren sürekli işlerin yapıldığı işyerlerinde işveren İSG kurulu oluşturmak zorundadır.
Kurulun Üyeleri
- İşveren ya da işveren vekili (kurul başkanı)
- İş güvenliği uzmanı (kurul sekreteri)
- İşyeri hekimi
- İnsan kaynakları, personel, sosyal işler ya da idari ve mali işleri yürütmekle görevli bir kişi
- Varsa sivil savunma uzmanı
- Varsa formen, ustabaşı ya da usta
- Çalışan temsilcisi; birden fazla ise baş temsilci
İş güvenliği uzmanının tam zamanlı çalışmasının zorunlu olmadığı işyerlerinde kurulun sekreterliğini insan kaynakları, personel ya da idari ve mali işlerden sorumlu kişi yürütür.
Toplantı Periyodu ve Karar Alma
- Kurul ayda en az bir kez toplanır.
- Kurul kararıyla bu süre tehlikeli işyerlerinde 2 ayda bir, az tehlikeli işyerlerinde 3 ayda bir olarak belirlenebilir. Çok tehlikeli işyerlerinde aylık toplantı esastır.
- Kurul üye tam sayısının salt çoğunluğuyla toplanır ve katılanların salt çoğunluğuyla karar alır. Oyların eşitliğinde başkanın oyu belirleyicidir; çekimser oy kullanılamaz.
- Toplantı tutanakları kayıt altına alınır ve kararlar çalışanlara duyurulur.
Kurulun Görevleri
- İşyerinin İSG iç yönetmelik taslağını hazırlamak
- Yıllık çalışma raporunu ve programını değerlendirmek
- Risk değerlendirmesi, acil durum planı ve eğitim programları hakkında görüş bildirmek
- İş kazası ve meslek hastalıklarının nedenlerini incelemek, önlem önermek
- Ciddi ve yakın tehlike durumlarında acil önlemleri değerlendirmek
Diğer Görevlilerle Karıştırmayın
Çalışan temsilcisi, destek elemanları ve ilk yardımcılardan farklıdır. Arama, kurtarma, tahliye, yangınla mücadele ve ilk yardım ekiplerinin kaç kişi olması gerektiği için Acil Durum Ekibi Kaç Kişi Olmalı? yazımıza bakabilirsiniz.
Kontrol Listesi
- Çalışan sayısına uygun sayıda çalışan temsilcisi belirlendi mi?
- Birden fazla temsilci varsa baş temsilci seçildi mi?
- Temsilciler görev eğitimini aldı mı?
- 50 ve üzeri çalışanlı işyerinde İSG kurulu oluşturuldu mu?
- Kurul yönetmelikte sayılan bütün üyelerden oluşuyor mu?
- Kurul toplantıları belirlenen periyotta yapılıyor ve tutanağa bağlanıyor mu?
- Kurul kararları uygulanıyor ve çalışanlara duyuruluyor mu?
Sıkça Sorulan Sorular
Kaç çalışana kaç çalışan temsilcisi seçilir?
2-50 çalışana 1, 51-100’e 2, 101-500’e 3, 501-1000’e 4, 1001-2000’e 5, 2001 ve üzerine 6 çalışan temsilcisi seçilir.
İSG kurulu kaç kişide kurulur?
50 ve daha fazla çalışanın bulunduğu ve 6 aydan uzun süren sürekli işlerin yapıldığı işyerlerinde kurulur.
İSG kurulu ne sıklıkla toplanır?
Ayda en az bir kez. Kurul kararıyla tehlikeli işyerlerinde 2 ayda, az tehlikeli işyerlerinde 3 ayda bir toplanabilir.
İSG kurulunun sekreteri kimdir?
İş güvenliği uzmanıdır. Uzmanın tam zamanlı olmadığı işyerlerinde insan kaynakları ya da idari işlerden sorumlu kişi sekreterliği yürütür.
Çalışan katılımının güvenlik kültüründeki yeri için Güvenlik Kültürü Nedir, Nasıl Oluşturulur? yazımıza bakabilirsiniz.
İlgili yazı: Çalışmaktan Kaçınma Hakkı.
İlgili yazı: İşin Durdurulması.
Sonuç
Çalışan temsilcileri ve İSG kurulları, iş güvenliğinin masa başında değil sahayla birlikte yönetilmesini sağlar. Doğru sayıda temsilci, düzenli toplanan ve kararlarını uygulayan bir kurul, güvenlik kültürünün en somut göstergeleridir. İSG profesyonellerinin görev süreleri için İş Güvenliği Uzmanı ve İşyeri Hekimi Çalışma Süreleri yazımıza göz atabilirsiniz.
