Yangından Sonra İşyerinde Yapılması Gerekenler

Yangın söndürüldüğünde tehlike tamamen geçmiş olmaz. Hasarlı yapılar çökebilir, zarar görmüş elektrik ve gaz hatları yeni bir kazaya yol açabilir, yangın kalıntıları sağlığı tehdit edebilir. Üstelik işverenin yasal yükümlülükleri de bu noktada başlar: kazanın bildirilmesi, nedeninin araştırılması ve önlemlerin güncellenmesi. Bu yazıda bir işyeri yangınından sonra adım adım yapılması gerekenleri ve ilgili mevzuat hükümlerini ele alıyoruz.

Yazı, A sınıfı iş güvenliği uzmanı M. Nurullah Acar’ın (İSG Türkiye Sınav) hazırladığı “Yangın Öncesinde, Sırasında ve Sonrasında Önlemler” listesinden ve iş sağlığı ve güvenliği mevzuatından yararlanılarak hazırlanmıştır.

1. Alanı Güvenceye Alın

• İtfaiyenin izni olmadan hiçbir çalışanın binaya girmesine izin vermeyin; bölgeye girişleri engelleyin.
• Yanan ya da hasar gören alanların yapı güvenliğini uzmanlara kontrol ettirin. Çökme riski olan bölümleri tamamen izole edin.
• Yangından sonra da içten içe yanan korlar yeniden alevlenebilir; itfaiye ayrıldıktan sonra da bölgeyi bir süre gözetim altında tutun.

Eşya kurtarmak için içeri girmeyin: Yangından sonra binaya erken girmek; çöken tavan, düşen parça, zehirli duman kalıntısı ve yeniden alevlenme gibi ciddi tehlikeler taşır.

2. Enerji Hatlarını Kapalı Tutun

Yangında zarar gören elektrik, doğal gaz ve diğer enerji hatları tamamen kapatılmalı ve uzman ekiplerce kontrol edilip yeniden devreye alınana kadar kullanılmamalıdır. Hasarlı bir tesisata enerji vermek, ikinci bir yangına ya da elektrik çarpmasına yol açabilir.

3. Yaralılara ve Çalışanlara Destek Olun

• Yaralanan çalışanların sağlık müdahalelerinin ardından iyileşme süreçlerini takip edin.
• Yangını yaşayan çalışanlar korku, kaygı ve uyku sorunları yaşayabilir. Yaralı olsun olmasın, ihtiyacı olan çalışanlara psikolojik destek sağlayın.
• Duman soluyan çalışanların, belirti göstermeseler bile sağlık kontrolünden geçmelerini sağlayın.

4. İş Kazasını Bildirin

Yangında yaralanan ya da hayatını kaybeden çalışan varsa olay bir iş kazasıdır. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 14. maddesine göre:

• İşveren, iş kazasını kazadan sonraki üç iş günü içinde Sosyal Güvenlik Kurumu’na bildirmek zorundadır.
• İşveren bütün iş kazalarının kaydını tutar, gerekli incelemeleri yapar ve raporları düzenler.
• Kimse yaralanmamış olsa bile işyerinin ya da iş ekipmanının zarar görmesine yol açan ya da yol açabilecek olaylar da incelenip raporlanmalıdır.

5. Yangının Nedenini Araştırın

Aynı yangının tekrar yaşanmaması için nedeninin ortaya konması gerekir. Bunun için:

1. Kamera kayıtlarını, tanık ifadelerini, bakım kayıtlarını ve ilgili belgeleri toplayın.
2. Yangının nerede ve nasıl başladığını, neden fark edilmediğini ya da neden yayıldığını inceleyin.
3. Görünen nedenin arkasındaki kök nedenleri belirleyin: eksik bakım, uygulanmayan sıcak çalışma izni, yetersiz eğitim, kilitli bir çıkış gibi.
4. Bulguları bir yangın raporunda toplayın.

İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulları Hakkında Yönetmelik’e göre kurul bulunan işyerlerinde kurul, her iş kazasını ve zarar potansiyeli taşıyan olayı araştırıp alınması gereken önlemleri bir raporla işverene sunar. Ölümlü ya da ağır iş kazalarında kurul olağanüstü toplanır.

6. Hasarı Tespit Edin ve Kayıt Altına Alın

• Hasar tespitini yapın, maddi kayıpları raporlayın ve sigorta sürecini başlatın.
• Hasarı temizlik ve onarıma başlamadan önce fotoğraf ve videoyla belgeleyin.
• Gerekiyorsa yangınla ilgili idari ve hukuki süreçleri başlatın; topladığınız kayıtlar bu süreçte delil niteliği taşır.

7. Yangın Kalıntılarını Güvenle Temizleyin

Yangın sonrasında ortamda zararlı gazlar, kimyasal kalıntılar, is ve kurum bulunabilir. Özellikle plastik ve kimyasalların yandığı alanlarda temizlik uzman ekiplerce yapılmalıdır. Temizlik yapan çalışanlar uygun solunum koruyucusu, eldiven ve koruyucu giysi kullanmalı, ortam iyice havalandırılmalıdır.

8. Önlemleri Güncelleyin

• Risk değerlendirmesi: İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği’nin 12. maddesine göre iş kazası, meslek hastalığı ya da ramak kala olay meydana geldiğinde risk değerlendirmesi tamamen ya da kısmen yenilenir.
• Acil durum planı: İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik’in 14. maddesine göre acil durumları etkileyen değişikliklerde plan, periyodik yenileme süresi beklenmeden güncellenir.
• Teknik ve yapısal önlemler: Yangının ortaya çıkardığı eksikler doğrultusunda yangın sistemleri, depolama düzeni ve bölmeler yeniden gözden geçirilir.
• Eğitim: Bütün çalışanlarla bir olay değerlendirme toplantısı yapılır, eksikler konuşulur ve eğitimler yaşanan olaya göre güncellenir.

Yangın Sonrası Kontrol Listesi

• İtfaiye izni olmadan binaya giriş engellendi mi?
• Yapı güvenliği uzmanlarca kontrol edildi mi?
• Elektrik ve gaz hatları uzman kontrolüne kadar kapalı mı?
• Yaralılar ve etkilenen çalışanlar için sağlık ve psikolojik destek sağlandı mı?
• İş kazası varsa üç iş günü içinde SGK’ya bildirildi mi?
• Yangının kök nedenleri araştırılıp raporlandı mı?
• Hasar belgelendi ve sigorta süreci başladı mı?
• Risk değerlendirmesi ve acil durum planı güncellendi mi?
• Çalışanlarla olay değerlendirme toplantısı yapıldı mı?