İşyerinde yangın güvenliği tek bir önlemle sağlanmaz; yangın çıkmadan önce yapılan hazırlıklar, yangın anında doğru davranışlar ve yangından sonra alınan dersler bir bütün oluşturur. Bu yazıda işletmelerin yangın güvenliğini gözden geçirmek için kullanabileceği kapsamlı bir kontrol listesi sunuyoruz. Liste; yangın öncesi, yangın sırası ve yangın sonrası olmak üzere üç bölümden oluşuyor ve her başlıkta ayrıntılı rehberlerimize bağlantı veriyor.
Yazı, A sınıfı iş güvenliği uzmanı M. Nurullah Acar’ın (İSG Türkiye Sınav) hazırladığı “Yangın Öncesinde, Sırasında ve Sonrasında Önlemler” listesinden yararlanılarak hazırlanmıştır.
Yangın Öncesi: Önleme ve Hazırlık
Planlama ve Organizasyon
- İşyerinin tamamı için yangın risk değerlendirmesi yapıldı ve tehlike kaynakları için önleyici tedbirler belirlendi mi?
- Yangın anında izlenecek adımları içeren yazılı bir acil durum planı hazırlandı ve bütün çalışanlarla paylaşıldı mı?
- Her yıl en az bir kez yangın tahliye ve müdahale tatbikatı yapılıyor mu?
- Söndürme, kurtarma, koruma ve ilk yardım ekipleri kuruldu mu? Gece vardiyalarında da yangına müdahale edebilecek eğitimli çalışan bulunuyor mu?
- Engelli, yaşlı ve hareket kısıtlılığı olan çalışanların tahliyesi için görevli kişiler belirlendi mi?
Eğitim ve Farkındalık
- Bütün çalışanlara işe girişte ve belirli aralıklarla yangın eğitimi veriliyor mu?
- Yanıcı maddelerle çalışan personel bu maddelerin güvenli kullanımı konusunda özel eğitim aldı mı?
- Kimyasalların güvenlik bilgi formları (MSDS) çalışanların ulaşabileceği yerlerde mi?
- Yangın güvenliği afiş, broşür ve dijital duyurularla düzenli olarak hatırlatılıyor mu?
Yangın Sistemleri ve Ekipman
- Yeterli sayıda yangın söndürme cihazı uygun ve kolay ulaşılabilir noktalara yerleştirildi mi?
- Söndürücülerin dolum seviyesi, son kullanma tarihi ve genel durumu düzenli olarak kontrol ediliyor, bakımları yetkili servislerce yapılıyor mu?
- Duman ve ısı dedektörleri, alarm sistemi ve ihbar butonları kurulu ve periyodik olarak test ediliyor mu?
- Sprinkler ve yangın dolapları bakım programında ve çalışır durumda mı?
- İlk yardım çantalarında soğutucu jel ve steril örtü gibi yanık malzemeleri var mı?
Tehlike Kaynaklarının Kontrolü
- Elektrik tesisatı, priz ve kablolar uzmanlarca denetleniyor, aşırı yüklenmeye karşı önlem alınıyor mu?
- Parlayıcı ve patlayıcı maddeler için havalandırmalı ve söndürme sistemi bulunan ayrı depolama alanları var mı?
- Kaynak, kesme ve lehimleme gibi işler için sıcak çalışma izni uygulanıyor mu?
- Sigara ve açık ateş yasağı uygulanıyor mu?
- İş makineleri ve araçların egzoz ve yakıt sistemleri kontrol ediliyor mu?
- Jeneratör ve yakıt tankı gibi enerji kaynakları yangına dayanıklı bölmelerde mi?
- İşyeri çevresindeki kuru otlar, çöpler ve yanıcı atıklar düzenli olarak temizleniyor mu?
Kaçış Yolları
- Kaçış yolları ve acil çıkış kapıları açık, engelsiz ve her an kullanılabilir durumda mı?
- Acil çıkış yönlendirme levhaları ve acil aydınlatma bütün işyerinde var mı?
- Yangın merdiveni kilitsiz mi, kapıları kaçış yönünde dışarıya açılıyor mu?
Ayrıntılar için: İşyerlerinde Yangın Nedenleri, İşyerinde Bulunması Gereken Yangın Sistemleri, Yangın Söndürme Cihazı Kullanımı.
Yangın Sırasında: Doğru ve Hızlı Müdahale
- Alarmı hemen verin: Yangını fark eden kişi vakit kaybetmeden alarmı devreye sokar ve çevresini uyarır.
- Haber verin: Yangına en yakın çalışan, acil durum planına göre acil müdahale ekibine ve itfaiyeye (112) haber verir.
- Yalnızca eğitimliler müdahale etsin: Yangınla mücadele ekibindeki yetkin kişiler, uygun kişisel koruyucu donanımla söndürücü ya da yangın dolabı hortumuyla müdahale eder.
- Enerjiyi kesin: Güvenle ulaşılabiliyorsa yangın bölgesindeki makineler ve elektrikli cihazlar kapatılır.
- Belirlenmiş yollardan tahliye edin: Çalışanlar panik yapmadan, önceden belirlenmiş kaçış yollarını kullanarak binayı terk eder. Asansör kesinlikle kullanılmaz.
- Dumana karşı eğilin: Dumanlı ortamda yere yakın ilerlenir, ağız ve burun bir bezle kapatılır.
- Tehlikeli bölgelerden uzak durun: Yanıcı ve kimyasal madde bulunan alanlardan uzak durulur, bu bölgelerin kapıları kapalı tutulur.
- Yardıma ihtiyacı olanları unutmayın: Engelli ve hareket kısıtlılığı olan çalışanlar görevli personel tarafından çıkarılır.
- Yoklama yapın: Toplanma alanında isim listesiyle yoklama yapılır; eksik kişi varsa hemen itfaiyeye bildirilir.
- Bölgeyi kapatın: Yetkisiz kişilerin ve meraklı kalabalığın yangın bölgesine yaklaşması engellenir.
- İtfaiyeyi bilgilendirin: İtfaiye geldiğinde yangının başladığı yer, içeride kalan olup olmadığı ve tehlikeli maddelerin yeri açıkça bildirilir.
- Kilitli acil çıkış: Acil çıkış kapıları hiçbir zaman kilitli olmamalı, içeriden kolayca açılabilmelidir.
- Hasarlı alana girmek: Çökmüş tavan, kırık cam ya da devrilmek üzere olan raflar bulunan alanlara girilmemelidir.
Ayrıntılar için: Acil Durum Ekipleri ve Görevleri, Yangında Duman ve Zehirli Gazlar.
Yangından Sonra: İnceleme ve İyileştirme
- İtfaiyenin izni olmadan binaya girilmemesi sağlandı mı?
- Hasarlı alanlar yapı güvenliği açısından uzmanlarca kontrol edildi, çökme riski olan yerler izole edildi mi?
- Zarar gören elektrik ve doğal gaz hatları uzmanlarca kontrol edilene kadar kapalı tutuluyor mu?
- Yaralı çalışanlara sağlık müdahalesinin yanı sıra psikolojik destek sağlandı mı?
- Yangının nedeni araştırıldı ve rapor hazırlandı mı?
- Hasar tespiti yapılıp sigorta süreci başlatıldı mı?
- Kamera kayıtları, tanık ifadeleri ve belgeler toplandı mı?
- Risk değerlendirmesi, acil durum planı ve eğitimler yaşanan olaya göre güncellendi mi?
Yangın sonrası süreci Yangından Sonra İşyerinde Yapılması Gerekenler yazımızda ayrıntılı olarak ele aldık.
Sıkça Sorulan Sorular
İşyerinde yangına karşı hangi önlemler alınmalıdır?
Risk değerlendirmesi, yazılı acil durum planı, yıllık tatbikat, çalışan eğitimi, yeterli ve bakımlı söndürücüler, algılama ve alarm sistemleri, elektrik denetimi, yanıcı maddelerin güvenli depolanması, sıcak çalışma izni ve açık kaçış yolları temel önlemlerdir.
Yangın tatbikatı ne sıklıkla yapılmalıdır?
Her yıl en az bir kez yangın tahliye ve müdahale tatbikatı yapılmalıdır.
Yangın anında ilk ne yapılmalıdır?
Alarm verilmeli, çevre uyarılmalı ve acil durum ekibine ve itfaiyeye haber verilmelidir. Yangın küçükse eğitimli kişiler müdahale eder; değilse herkes belirlenmiş kaçış yollarından tahliye edilir.
Yangından sonra binaya ne zaman girilebilir?
İtfaiye izin verdikten ve yapı güvenliği kontrol edildikten sonra girilebilir.
Sonuç
Yangın güvenliği bir kez yapılıp biten bir iş değil, sürekli gözden geçirilmesi gereken bir süreçtir. Bu kontrol listesini işyerinizde düzenli aralıklarla uygulayarak eksikleri tespit edebilir, yangın riskini azaltabilir ve olası bir yangında kayıpları en aza indirebilirsiniz.
