2025 Endüstriyel Yangın ve Patlama İstatistikleri: 755 Olay, 20 Ölüm, Sektörler ve Nedenler

Türkiye’de 2025 yılında en az 755 endüstriyel yangın ve patlama yaşandı; bu olaylarda 20 işçi hayatını kaybetti, 173 işçi yaralandı. Bu rakamlar, TMMOB Kimya Mühendisleri Odası İstanbul Şubesi’nin 2017’den bu yana her yıl yayımladığı Endüstriyel Yangınlar ve Patlamalar Raporu’nun dokuzuncu sayısından. Bu yazıda raporun öne çıkan verilerini ve işyerleri için anlamını özetliyoruz.

Yazı, TMMOB Kimya Mühendisleri Odası İstanbul Şubesi’nin “2025 Yılı Endüstriyel Yangınlar ve Patlamalar Raporu”ndan (İstanbul, 2026) yararlanılarak hazırlanmıştır. Rapor; basın taraması, Bilgi Edinme Kanunu kapsamında belediye itfaiyelerinden ve kurumlardan alınan veriler ve sigorta şirketlerinin paylaştığı bilgilere dayanır. Raporda da belirtildiği gibi veri kaynaklarının genişlemesi, yıllar arasındaki artışın bir kısmını açıklayabilir.

2025 Yılı Özeti

Rapora göre 2025’teki olay sayısı son sekiz yılın en yüksek düzeyinde. Yaralanma sayısı 2021’den bu yana artış eğiliminde ve 2025’te son beş yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Son sekiz yılın ölüm ortalaması yaklaşık 24; 2025 bu ortalamanın altında kalsa da rapor genel eğilimde anlamlı bir iyileşme olmadığını vurguluyor. Yüzlerce kişi de yangınlardan çıkan boğucu ve zehirli gazlardan etkilendi.

Hangi Sektörler?

Metal, ağaç-kâğıt-mobilya, tekstil ve kauçuk-plastik sektörleri olayların yaklaşık üçte ikisini oluşturuyor ve 2018’den bu yana her yıl öne çıkıyor. Rapor bunu yanıcı madde yükünün yüksekliğine, yetersiz temizlik ve düzene, elektrik arızalarına, aşırı ısınmaya, mekanik kıvılcımlara ve bakım-onarımda alınmayan önlemlere bağlıyor:

• Tekstil ve ağaç-mobilya: Lifli malzemeler ve ince tozlar, küçük bir kıvılcımı hızla büyük yangına ya da patlamaya dönüştürebiliyor. Tekstilde buhar kazanları da ciddi patlama riski taşıyor.
• Metal: Kaynak, kesme ve taşlama gibi sıcak işler ile yanıcı metal tozları; demir-çelikte eriyik metalin suyla teması sonucu termal patlamalar.
• Gıda: Un, şeker ve nişasta gibi organik tozların oluşturduğu patlayıcı ortamlar.
• Kauçuk ve plastik: Eriyen plastiklerin yanıcı sıvı gibi davranması ve termal bozunma ürünleri.
• Petrokimya: Sızan uçucu organik maddelerin birikip tutuşması, ekzotermik tepkimeler ve statik elektrik.

Sektörden bağımsız olarak geri dönüşüm ve atık tesisleri de yüksek riskli: 2025’te bu tesislerde 55 yangın yaşandı (yaklaşık %8).

Tesisin Neresinde?

• Yeri belirlenebilen 451 olayın 99’u (%22) depolama alanlarında,
• en az 63’ü (%14) üretim alanlarında,
• en az 23’ü (%5) baca sistemlerinde meydana geldi.

Depolama alanlarında yüksek ve karışık yanıcı madde yükü, uygunsuz istifleme ve kendiliğinden ısınma; bacalarda ise biriken kurum ve yağ kalıntıları öne çıkıyor.

Yangınlar Nasıl Başlıyor?

Raporun en dikkat çekici tespitlerinden biri, olayların yalnızca yaklaşık %29’unda tutuşma kaynağının belirlenebilmesi. Belirlenebilenler arasında dağılım şöyle:

Oluş biçimi belirlenebilen olaylarda ise mekanik hata ve arıza (%31), bakım-onarım faaliyetleri (%28), elektrik tesisatı ve cihaz arızaları (%14), dışarıdan sirayet (%11) ve kapalı ve sınırlandırılmış alanlar (%7) öne çıkıyor. Rapor bu tabloyu, olayların büyük bölümünün ekipman bütünlüğü, bakım yönetimi ve işletme disiplinindeki sistematik zaaflardan kaynaklandığının göstergesi olarak yorumluyor.

Ne Zaman ve Nerede?

• Aylar: Olaylar özellikle Mayıs, Haziran ve Temmuz’da artıyor. Rapor bunu sıcaklıkla birlikte buharlaşmanın ve ekzotermik tepkimelerin hızlanmasına ve soğutma ile havalandırmanın yetersiz kalmasına bağlıyor.
• Günler: Pazar dışında günler arasında belirgin fark yok. Bu, riskin yalnızca üretimle değil depolama, bakım ve atık birikimiyle de ilgili olduğunu gösteriyor.
• İller: İstanbul (220) ve Bursa (206) başta olmak üzere Ankara (50), Adana (32) ve Kocaeli (24), olayların yaklaşık %70’ini oluşturuyor. Marmara Bölgesi toplamın yaklaşık üçte ikisini kapsıyor.
• İstanbul’da: Başakşehir, Ümraniye, Tuzla, Esenyurt ve Arnavutköy, il genelindeki olayların yarısından fazlasını oluşturuyor.
• Konum: Olayların 95’i organize sanayi bölgelerinde, 21’i diğer sanayi bölgelerinde, 204’ü sanayi dışı alanlarda gerçekleşti (435’inin yeri belirlenemedi). Rapor, kentle iç içe geçmiş sanayinin çevre halkı için de risk oluşturduğunu vurguluyor.

Raporun Başlıca Önerileri

• Tesis büyüklüğüne bakılmaksızın bütün işletmeler yangın ve patlama önlemlerini almalıdır.
• Patlayıcı ortam riski olan işletmeler patlamadan korunma dokümanı hazırlamalı ve uygulamalıdır.
• Elektrik tesisatlarının doğru montajı, periyodik bakımı ve kontrolü sağlanmalı; statik elektrik kontrol altına alınmalıdır.
• Kimyasal kullanan işletmelerde yasal olarak gerekli sorumlu müdür bulundurulmalıdır.
• Kazalar merkezi olarak izlenmeli, kök neden raporları uzmanlarca hazırlanıp kamuoyuyla paylaşılmalıdır; bağımsız bir kimyasal kaza araştırma kurumu kurulmalıdır.
• Denetimler sayıdan çok nitelik ve risk odaklı olmalı; elektrik sistemleri, sıcak işler, tozlu prosesler ve depolama alanlarına yönlendirilmelidir.
• Tehlikeli kimyasal envanteri ve risk haritaları hazırlanmalı, deprem senaryolarında kimyasal tehlikeler dikkate alınmalıdır.

İşyerleri İçin Çıkarılacak Dersler

• Depolama alanlarında yanıcı madde yükü, istifleme ve havalandırma kontrol ediliyor mu?
• Elektrik tesisatı ve panolar periyodik olarak kontrol ediliyor, termal kamerayla ısınma taranıyor mu?
• Bakım-onarımda enerji izolasyonu, gaz ölçümü ve sıcak iş izni uygulanıyor mu?
• Tozlu proseslerde toz birikimi temizleniyor, patlayıcı ortam bölgeleri belirlendi mi?
• Bacalar ve egzoz kanalları düzenli temizleniyor mu?
• Yaz aylarında soğutma ve havalandırma yeterli mi?
• Kaçış yolları açık, algılama ve söndürme sistemleri çalışıyor mu?

Olayların ayrıntılı incelemeleri için 2025’in Endüstriyel Yangın ve Patlamalarından Dersler, yangın nedenleri için İşyerlerinde Yangın Nedenleri yazılarımıza göz atabilirsiniz.