Bir binanın yangın güvenliği yalnızca içindeki sprinkler ve dedektörlerle ölçülmez; itfaiye binaya ulaşamıyorsa en iyi sistemler bile yetersiz kalabilir. Dar bir site yolu, yanlış park etmiş araçlar, aşılmaz bir bahçe duvarı ya da itfaiye aracının ağırlığını taşıyamayan bir zemin, yangına müdahaleyi dakikalarca geciktirebilir. Bu yazıda binalarda itfaiye erişimine ilişkin yönetmelik kurallarını ve bina yöneticilerinin dikkat etmesi gerekenleri ele alıyoruz.
Yazı, “Kıvılcımdan Güvenliğe: Binalarda Bütüncül Yangın Koruma Rehberi” sunumundan ve Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik’ten yararlanılarak hazırlanmıştır.
Neden Önemli?
Yangında ilk dakikalar belirleyicidir. İtfaiye araçları binaya ne kadar yakın park edebilirse hortum hatları o kadar kısa kurulur, merdivenli araçlar cepheye o kadar kolay yanaşır ve kurtarma o kadar hızlı başlar. Bu nedenle Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, bina çevresinin itfaiye erişimine uygun düzenlenmesini zorunlu tutar ve bunu tasarım aşamasından başlatır.
Yaklaşma Mesafesi: En Çok 45 Metre
Yönetmeliğe göre itfaiye araçlarının yaklaşabildiği son noktadan binanın dış cephesindeki herhangi bir noktaya olan yatay uzaklık en çok 45 m olabilir. Büyük sitelerde, kampüslerde ve fabrika alanlarında bu kural, bina yerleşiminin ve iç yolların buna göre planlanmasını gerektirir.
İtfaiye Yolu Ölçüleri
| Ölçüt | Yönetmelik şartı |
|---|---|
| Yol genişliği | En az 4 m; çıkmaz sokaklarda en az 8 m |
| Dönemeç yarıçapı | İç yarıçap en az 11 m, dış yarıçap en az 15 m |
| Serbest yükseklik | En az 4 m |
| Eğim | En çok %6 |
| Taşıma kapasitesi | 10 tonluk arka dingil yükü esas alınarak en az 15 ton |
Sık yapılan hata: Bahçe içinden geçen yollar ve otopark tavanları üzerindeki peyzaj alanları çoğu zaman itfaiye aracının ağırlığını taşıyacak şekilde tasarlanmaz. İtfaiye yolu olarak gösterilen her alanın 15 ton yükü taşıyabildiğinden emin olun. Ayrıca serbest yüksekliği daraltan kemerler, sundurmalar ve ağaç dalları da itfaiye geçişini engeller.
Zayıf Müdahale Duvarı
Bina çevresindeki bahçe ya da çevre duvarları itfaiye aracının binaya yanaşmasını engelliyorsa, yönetmelik bu duvarların bir bölümünün zayıf olarak yapılmasını ister. Gerektiğinde itfaiye aracının yıkarak geçebileceği bu bölüm:
- En az 8 m uzunluğunda olmalıdır,
- Kolayca görülebilecek şekilde kırmızı çapraz işaretle gösterilmelidir,
- Önüne araç park edilmemelidir.
Park Yasağı ve Engeller
Yönetmeliğe göre yapıların ana girişine ve civarına park yasağı konulur ve trafik levhalarıyla gösterilir. İtfaiye araçlarının geçişini zorlaştıracak şekilde park yapılması, tabela ve afiş asılması ya da sergi açılarak yolun kapatılması yasaktır.
- Site içi yollara ve dönemeçlere çift sıra park
- İtfaiye yoluna konulan saksı, bariyer, zincir ve kilitli babalar
- Zayıf müdahale duvarının önüne yapılan otopark
- İtfaiye su verme bağlantısının önünün kapatılması
- Kilitli ve anahtarı bulunmayan site giriş kapıları
İtfaiye Su Verme Bağlantısı
Yüksek binalarda, oturma alanı 1000 m²’den büyük binalarda ve cephe genişliği 75 m’yi aşan binalarda, itfaiyenin binanın sulu söndürme sistemine dışarıdan su basabilmesi için itfaiye su verme bağlantısı bulunmalıdır. Bu bağlantı en az 100 mm çapında olur, üzerinde iki adet 65 mm storz rakor ve çek valf bulunur. İtfaiye araçlarının bağlantıya ulaşma mesafesi 18 m’den fazla olamaz. Bağlantının önü her zaman açık tutulmalı ve kolayca görülebilmelidir. Ayrıntılar için Sprinkler Sistemleri, Yangın Pompaları ve Hidrantlar yazımıza göz atabilirsiniz.
Acil Durum Asansörü
Yapı yüksekliği 51,50 m’yi aşan binalarda en az bir asansör, itfaiyenin de kullanabileceği acil durum asansörü olarak düzenlenmelidir. Bu asansör zemin kattan en üst kata bir dakikada ulaşabilmeli ve elektrik kesildiğinde en az 60 dakika çalışabilmesi için acil durum jeneratörüne bağlı olmalıdır.
Bina Yöneticileri İçin Kontrol Listesi
- İtfaiye aracı binanın her cephesine en çok 45 m yaklaşabiliyor mu?
- İtfaiye yolu en az 4 m genişlikte ve engelsiz mi?
- Yol üzerinde serbest yüksekliği 4 m’nin altına düşüren kemer, sundurma ya da ağaç dalı var mı?
- Bina girişinde park yasağı levhası var ve uygulanıyor mu?
- Zayıf müdahale duvarı kırmızı çarpı ile işaretli ve önü boş mu?
- İtfaiye su verme bağlantısı görünür, önü açık ve kapakları sağlam mı?
- Site giriş kapıları ve bariyerler acil durumda itfaiye tarafından açılabiliyor mu?
- Yerleşim planı ve acil durum bilgileri itfaiyenin kolayca bulabileceği bir yerde mi?
Sıkça Sorulan Sorular
İtfaiye aracı binaya ne kadar yaklaşabilmelidir?
Yönetmeliğe göre itfaiye aracının yaklaşabildiği son noktadan binanın dış cephesindeki herhangi bir noktaya yatay uzaklık en çok 45 m olabilir.
İtfaiye yolu kaç metre olmalıdır?
En az 4 m, çıkmaz sokaklarda en az 8 m genişlikte olmalı; en az 4 m serbest yüksekliği, en çok %6 eğimi ve en az 15 ton taşıma kapasitesi bulunmalıdır.
Zayıf müdahale duvarı nedir?
İtfaiye aracının binaya yanaşmasını engelleyen bahçe veya çevre duvarlarında, gerektiğinde araçla yıkılarak geçilebilecek şekilde yapılan, en az 8 m uzunluğunda ve kırmızı çarpı ile işaretlenmiş duvar bölümüdür.
İtfaiye su verme bağlantısı nerede olmalıdır?
İtfaiye aracının en çok 18 m mesafeden ulaşabileceği, kolayca görülebilen ve önü açık bir noktada olmalıdır.
Sonuç
İtfaiye erişimi, binanın yangın güvenliğinin görünmeyen ama hayati bir parçasıdır. Yaklaşma mesafesine uygun yerleşim, yeterli genişlik ve taşıma kapasitesine sahip yollar, işaretli zayıf müdahale duvarları, açık tutulan su verme bağlantıları ve park yasağına uyulması, yangında itfaiyenin dakikalar kazanmasını sağlar. Yangının bina içinde nasıl yayıldığını ve bunun nasıl önlendiğini öğrenmek için Yangın Binada Nasıl Yayılır? yazımıza göz atabilirsiniz.
