KKD Giyme ve Çıkarma Sırası: Önlük, Maske, Gözlük ve Eldiven Nasıl Çıkarılır?

Hastanelerde, laboratuvarlarda, kimyasal dökülmelerde ya da biyolojik risk taşıyan işlerde kişisel koruyucu donanım (KKD) çalışanı korur; ancak yanlış sırayla çıkarıldığında, üzerindeki kirleticiyi doğrudan çalışanın yüzüne ve ellerine taşıyabilir. Araştırmalar, kirlenmenin önemli bir bölümünün KKD çıkarılırken gerçekleştiğini göstermektedir. Bu yazıda KKD’nin hangi sırayla giyilip çıkarılması gerektiğini ve dikkat edilmesi gereken noktaları ele alıyoruz.

Yazı, Ondokuz Mayıs Üniversitesi Havza Meslek Yüksekokulu “ISG 108 – Arama ve Kurtarma Bilgisi” dersinin (Öğr. Gör. Cihan Yaylacı) ders notundan ve ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi’nin (CDC) KKD giyme ve çıkarma sıralamasından yararlanılarak hazırlanmıştır.

Giyme Sırası

Giyilmeden önce eller yıkanmalı ya da el antiseptiğiyle ovalanmalıdır. KKD şu sırayla giyilir:

1. Önlük ya da tulum: Gövdeyi boyundan dizlere, kolları bileklere kadar örter; arkadan bağlanır.
2. Maske ya da solunum koruyucu: Burun, ağız ve çeneyi tamamen kapatır; burun teli bastırılarak yüze oturtulur ve sızdırmazlık kontrol edilir.
3. Gözlük ya da yüz siperi: Gözleri ve yüzü tamamen kapatacak şekilde ayarlanır.
4. Eldiven: En son giyilir; doğru tip ve beden seçilir, eldivenin manşeti önlüğün kol manşetinin üzerine çekilir.

Çıkarma Sırası

Çıkarmada temel ilke, en kirli olandan başlamak ve kirli yüzeylere çıplak elle dokunmamaktır. Önerilen sıra:

1. Eldiven: En kirli parça olduğu için ilk çıkarılır.
2. Gözlük ya da yüz siperi: Ön yüzüne dokunmadan, kulak ya da baş bandından tutularak çıkarılır.
3. Önlük: Bağları çözülür, iç yüzü dışa gelecek şekilde, vücuttan uzak tutularak dürülür ve atılır.
4. Maske ya da solunum koruyucu: En son, mümkünse kirli alandan çıktıktan sonra, ön yüzüne dokunmadan kayışlarından tutularak çıkarılır.
5. El hijyeni: Her şey çıkarıldıktan sonra eller hemen yıkanır. Herhangi bir aşamada eller kirlenirse o anda da el hijyeni yapılır.

Neden maske en son? Solunum koruyucu, kirlenmiş önlük ve eldiven çıkarılırken havaya karışabilecek partiküllere karşı korumaya devam eder. Bu yüzden kirli alandan uzaklaşılana kadar takılı kalmalıdır.

Eldiven Nasıl Çıkarılır?

1. Eldivenli bir elle diğer eldivenin bilek kısmının dışından tutun.
2. Eldiveni elden sıyırarak içi dışına gelecek şekilde çıkarın ve eldivenli avucunuzda tutun.
3. Eldivensiz parmaklarınızı diğer eldivenin bileğinin içine sokun; dış yüzüne dokunmayın.
4. İkinci eldiveni de içi dışına gelecek şekilde, ilk eldiveni içine alarak sıyırın; iki eldiven küçük bir torba hâline gelir.
5. Eldivenleri uygun atık kabına atın ve ellerinizi yıkayın.

Maske ve Gözlük Kullanırken

• Maske burnu, ağzı ve çeneyi tamamen içine almalı, yüze tam oturmalıdır.
• Maske kullanılmadığında boyunda asılı bırakılmamalıdır.
• Maskeler ortak kullanılmamalıdır.
• Maskenin ve gözlüğün ön yüzü kirlenmiş kabul edilir; çalışma sırasında ellerle dokunulmamalıdır.
• Gözlük ve yüz siperi gözleri ve yüzü tamamen kapatmalıdır.

Nerelerde Önemlidir?

• Hastaneler ve sağlık kuruluşları, izolasyon odaları
• Mikrobiyoloji ve kimya laboratuvarları
• Kimyasal dökülme ve sızıntılara müdahale
• Kimyasal, biyolojik ve radyolojik olaylarda arındırma (KBRN)
• Asbest söküm işleri
• Tıbbi atık ve hayvan kaynaklı risk taşıyan işler

Kimyasal, biyolojik ve radyolojik tehditlerde korunma için KBRN Nedir?, solunum koruyucu seçimi için Solunum Koruyucu Seçimi yazılarımıza göz atabilirsiniz.

Kontrol Listesi

• KKD giyme ve çıkarma sırası çalışma alanında görsel olarak asılı mı?
• Çalışanlar giyme ve çıkarma uygulamasını gözetim altında denedi mi?
• Giyme ve çıkarma için ayrı, temiz ve kirli alanlar belirlendi mi?
• Çıkarma alanında el antiseptiği ve uygun atık kabı var mı?
• Doğru tip ve bedende eldiven, maske ve önlük bulunuyor mu?
• Tek kullanımlık KKD yeniden kullanılmıyor mu?

KKD ile ilgili yasal yükümlülükler ve seçim adımları için KKD Kullanımı: İşveren ve Çalışan Yükümlülükleri yazımıza bakabilirsiniz.